Ο Nietzsche μέσα από τον φακό του Michel Onfray

Στο συγκεκριμένο άρθρο θα εξετάσουμε την ερμηνεία που δίνει ο Γάλλος στοχαστής Michel Onfray σε όψεις του οντολογικού συστήματος του Nietzsche. Είναι χαρακτηριστική η φράση του Nietzsche πως ο Θεός είναι νεκρός, φράση που τη συναντούμε στα έργα του Χαρούμενη Επιστήμη και Τάδε έφη Ζαρατούστρα. Ο θάνατος του Θεού στερεί τον άνθρωπο από τα γνώριμα έως τότε ηθικά θεμέλια και τον αφήνει χωρίς σημείο αναφοράς. Μαζί Του πεθαίνει το Καλό και το Κακό, και έτσι θα πρέπει να περιπλανηθούμε πέρα από το καλό και το κακό, τίτλο που έδωσε σε βιβλίο του ο Nietzsche αναλύοντας ακριβώς αυτή τη συνθήκη. Ο Nietzsche δεν

Περισσότερα »

Στόχος της φιλοσοφικής συμβουλευτικής

Η φιλοσοφική γνώση περιλαμβάνει λογική, ηθική, αξίες, νόημα, εκλογίκευση, λήψη αποφάσεων σε καταστάσεις διαμάχης ή ρίσκου. Ο φιλοσοφικός σύμβουλος λειτουργεί ως οδηγός εκμαίευσης και διασαφήνισης των ιδεών των θεραπευόμενων, προτείνοντας νέες. Στόχος της φιλοσοφικής συμβουλευτικής είναι να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες με ευρύτητα πνεύματος και βάθος. Για πολλούς η θρησκεία αδυνατεί πλέον να προσφέρει νόημα, έχει υποχωρήσει, για άλλους ούτε η επιστήμη δύναται να καθοδηγήσει, καθώς προχωρά με ταχύτατους ρυθμούς. Για τον Russel, η φιλοσοφία στέκει κάπου στο ενδιάμεσο μεταξύ θεολογίας και επιστήμης. Αντλεί και από τα δύο χωρίς να απορροφά τα δόγματα και τις αδυναμίες τους. Κατά της διάρκεια μιας φιλοσοφικής συνεδρίας,

Περισσότερα »

Η οπτική του Heidegger έναντι των επιβαρυντικών εμπειριών

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν βιώσει καταστάσεις που τους προκάλεσαν μια υπερβολική αντίδραση απέναντι σε ένα ακίνδυνο γεγονός. Η υπερευαισθησία που παρατηρείται οδηγεί στην ενεργοποίηση αμυντικών μηχανισμών ώστε να αντιμετωπιστεί αυτό που βιώνει το άτομο ως υπερ επιβαρυντική εμπειρία. (λόγου χάρη όταν ένας πονοκέφαλος πανικοβάλει κάποιον απρόσμενα, παραπέμποντας στην φθαρτότητα και κατ’ επέκταση στον θάνατο). Τί μπορεί να μας προστατέψει από την εισβολή τέτοιων υπερ επιβαρυντικών οντολογικών εμπειριών στην καθημερινότητα; Για τον Heidegger υπάρχουν τρεις μορφές αυτοπροστασίας αλληλεξαρτώμενες, η καθημερινή απασχόληση, η κοινή λογική και η πολιτισμική νοηματοδότηση. Η απορρόφηση από τις καθημερινές δραστηριότητες προστατεύει το άτομο από το να έρθει σε επαφή

Περισσότερα »

Dasein ανάλυση

Ο Binswanger είναι ο εισηγητής της dasein ανάλυσης, όπως αποκαλούσε τη θεωρία που άρχισε να αναπτύσσει από το 1930. Ο μαθητής του Boss, μετά το 1950 παρουσιάζει τη δική του εκδοχή της dasein ανάλυσης, διαφοροποιημένη από του δασκάλου του. Ως σημείο αφετηρίας και για τους δύο όπως μαρτυρεί ο όρος Dasein είναι η φιλοσοφία του Heidegger, και η απόκλισή τους από την φροϋδική ψυχανάλυση. Όποιος ψυχοθεραπευτής απωθούταν από την αιτιοκρατική  ψυχανάλυση στρεφόταν στην υπαρξιακή ανάλυση που στηρίζεται στην φαινομενολογία και την υπαρξιακή φιλοσοφία. Ο Heidegger άσκησε επιρροή προς αυτή την κατεύθυνση, προβάλλοντας επιχειρήματα για την απόρριψη της ψυχανάλυσης λόγω του υποτιθέμενου φυσικό

Περισσότερα »

Μονταίνιος – Ένας φιλόσοφος της τέχνης του βίου

Στην Ιστορία της Νεωτερικής και Σύγχρονης Φιλοσοφίας, o Ζαν Μισέλ Μπενιέ εκκινεί από την προσωπικότητα του Μονταίνου. Αν και στις ιστορικές αναφορές, ο Ντεκάρτ είναι εκείνος που δίνει το έναυσμα της νεωτερικής φιλοσοφικής σκέψης, αξίζει να μελετήσουμε το πραγματικά ενδιαφέρον και ευχάριστο έργο του Μισέλ Ντε Μονταίν, ως ο πρώτος που εγκαινίασε την αυτό αναζήτηση. Ο ίδιος δεν θεωρεί τον εαυτό του ούτε φιλόσοφο, ούτε συγγραφέα, ούτε καλλιτέχνη, «δεν είμαι συγγραφέας, κάθε άλλο. Δουλειά μου είναι να δώσω μορφή στη ζωή μου. Αυτό είναι το μοναδικό μου επάγγελμα, η μοναδική μου τέχνη». Γεννήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου του 1533 κοντά στο Μπορντώ. Τα

Περισσότερα »

Φράσεις του Φρίντριχ Νίτσε

«Αυτό που κάνουμε πρέπει να καθορίζει εκείνο που παρατάμε, κάνοντας κάτι παρατάμε κάτι άλλο» – να τι μου αρέσει εμένα, αυτό είναι το placitum{αρεστό} μου. Αλλά δεν θέλω να αγωνίζομαι μ’ ανοιχτά μάτια για το ίδιο μου το φτώχεμα, δεν μ’ αρέσουν όλες οι αρνητικές αρετές – αρετές που ουσία τους είναι το να αρνείσαι κ να αποστρέφεσαι τον εαυτό σου. Γιατί μόνο ένα πράγμα είναι απαραίτητο: να καταφέρει ένας άνθρωπος να ικανοποιηθεί με τον εαυτό του – είτε μέσω της μιας είτε μέσω της άλλης ποίησης και τέχνης. Μόνο τότε είναι άνθρωπος ανεκτός στη θέα! Όποιος δεν είναι ικανοποιημένος με τον

Περισσότερα »

Το υποκείμενο της επίδοσης

Αν λάβουμε υπόψιν πως το φροϋδικό ασυνείδητο είναι εν μέρει μεταβλητό, επηρεάζεται κάθε φορά από τις κοινωνικές ζυμώσεις και εκφράζεται αντιστοίχως, η αναθεώρηση των όρων που θέτει κάθε φορά η ψυχανάλυση είναι αναγκαία. Η προγενέστερη μορφή της κοινωνίας έχει χαρακτηριστεί καταπιεστική, διακατεχόμενη από απαγορεύσεις και αρνητικότητες ως προς το αποτύπωμα που άφηνε στην ψυχή του ατόμου. Το πρέπει κυριαρχούσε με αποτέλεσμα την εμφάνιση των ενοχών, των απωθήσεων, των νευρώσεων και όλων αυτών των εσωτερικών συγκρούσεων που μας είναι γνωστές από την εποχή του Freud. Σύμφωνα με τον Byung-Chul Han, το σημερινό υποκείμενο διαφέρει από αυτό στο οποίο απευθυνόταν η ψυχανάλυση του Freud,

Περισσότερα »

Γιατί ο Σωκράτης ήπιε τελικά το κώνειο;

Στον Φαίδωνα, ο Πλάτωνας παρουσιάζει τον Σωκράτη να απευθύνει τα τελευταία λόγια του στον Κρίτωνα, λέγοντας ότι οφείλουν να θυσιάσουν έναν πετεινό στον Ασκληπιό. Η φράση αυτή χρησιμοποιήθηκε από τον Nietzsche στα πλαίσια της κριτικής απέναντί του, για να καταδείξει το γεγονός πως ο Σωκράτης υπέφερε από τη ζωή, και πως με τον θάνατό του θα απελευθερωθεί από το μαρτύριο της, γι’ αυτό θέλει να προσφέρει μια θυσία στον Ασκληπιό. Αυτές τις τελευταίες στιγμές σύμφωνα με τον Γερμανό φιλόσοφο, αποκαλύφθηκε η αλήθεια που έκρυβε ο Σωκράτης. Ο Nietzsche ασκεί κριτική στη δραστηριότητα του Σωκράτη ως θεραπευτή, αλλά και στο αναπάντεχο συμπέρασμα στο

Περισσότερα »

Η σημασία της φιλοσοφικής άσκησης για τον Pierre Hadot

Στην αρχαιότητα η φιλοσοφία είναι ουσιαστικά διάλογος, μια ζωντανή σχέση μεταξύ προσώπων περισσότερο, παρά αφηρημένη σχέση με ιδέες. Στοχεύει στη διάπλαση ή σε μια μεταλλαγή του ατόμου και όχι στην πληροφόρηση. Μερικά παραδείγματα είναι οι διάλογοι του Πλάτωνα που αποτελούν άσκηση εξωτερικού λόγου, το Εγχειρίδιο του Επίκτητου ως άσκηση εσωτερικού λόγου, οι σημειώσεις των μαθημάτων του Αριστοτέλη, οι επιστολές του Επίκουρου. Γι’ αυτό όπως σημειώνει ο Hadot, εντοπίζουμε στα παραπάνω αντιφάσεις, επαναλήψεις, περιστροφές, ή δεν δίνονται άμεσα απαντήσεις, όπως λόγου χάρη στους διαλόγους του Πλάτωνα. Όλα αυτά εξηγούνται αν σκεφτούμε πως οι αρχαίες φιλοσοφίες δεν επεδίωκαν να παρουσιάσουν αποκλειστικά μια συστηματική θεωρία

Περισσότερα »

Βασικές Επικούρειες θέσεις

Ο Επίκουρος γεννήθηκε στη Σάμο το 341 π.Χ και θεμελίωσε τη δική του φιλοσοφία, η οποία έχει αρκετούς ακολούθους στις μέρες μας σε όλο τον κόσμο. Το 306 π.Χ εγκαταστάθηκε στην Αθήνα ιδρύοντας τη δική του σχολή, τον περίφημο Κήπο. Εκεί διέμεινε ο φιλόσοφος μέχρι τον θάνατό του, σε μια ιδιαίτερα ανοιχτή σχολή για τα δεδομένα της εποχής, καθώς γινόντουσαν δεκτοί οι δούλοι και οι γυναίκες, συντηρώντας κάποιου είδους κοινόβιο. Η καλή ζωή για τον Επίκουρο περιλαμβάνει φίλους και περιέργεια για τον φυσικό κόσμο και την λειτουργία του. Μπορείς να αισθανθείς τη σπουδαιότητα της ζωής χωρίς τη θρησκευτική πίστη όπως την εννοούμε

Περισσότερα »

Σχέση αιτίου – αποτελέσματος στον Hume

Πώς μπορούμε να γνωρίσουμε τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος; Για τον Hume, όχι με a priori συλλογισμούς αλλά με βάση την εμπειρία. Όταν αναφερόμαστε σε κάτι υπαρκτό, αυτό λογίζεται είτε ως αιτία, είτε ως αποτέλεσμα, παρόλο που δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με κάποιου είδους ποιότητα. Έτσι, η ιδέα της αιτιότητας προκύπτει από κάποια σχέση, την οποία διερευνά ο συγκεκριμένος φιλόσοφος. Μία έννοια που προσδιορίζει τη σχέση αιτίου και αποτελέσματος είναι η συνάφεια που έχουν αυτά τα δύο, ως προς τον χώρο και τον χρόνο. Συνδέονται δηλαδή κατά κάποιο τρόπο, ακόμα κι αν αυτός δεν είναι άμεσα αντιληπτός σε εμάς. Με βάση τη γνωσιοθεωρία του

Περισσότερα »

Ο εμπειρισμός του David Hume

Ο εμπειρισμός εμφορείται από την άποψη πως κάθε αιτιολόγηση των πεποιθήσεων για την πραγματική ύπαρξη, εξαρτάται από την εμπειρία. Ο εμπειρικός συλλογισμός έχει άλλου τύπου εγκυρότητα και όχι της λογικής. Η προσπάθεια του Hume έγκειται στο να αναλύσει την προέλευση της γνώσης, στηριζόμενος στην έννοια της αντίληψης και στη σύνδεση των αιτίου – αποτελέσματος. Αντικείμενο της φιλοσοφίας του Hume είναι η ηθική, η ανθρώπινη φύση δηλαδή και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να ρυθμίζουμε τις σχέσεις μας. Ο ίδιος εμπνέεται από τις επιστήμες, θέτοντας την εμπειρία και την παρατήρηση ως βασικές αρχές του. Η μεταφυσική και οι θεολογικές προσλαμβάνουσες απουσιάζουν από

Περισσότερα »

Όψεις της Ηθικής του Σπινόζα

Η ηθική του Σπινόζα δεν φέρει καμιά επιταγή του πρέπει, αλλά προτείνει να αποκτήσουμε προσωπική ευθυκρισία ως προς τα αίτια των συναισθημάτων μας, ώστε να αυξήσουμε σε δύναμη, ελευθερία και ζωή εν χαρά. Οι άνθρωποι έχουν μεν συνείδηση των ενεργειών και των ορέξεών τους, αλλά αγνοούν τα αίτια από τα οποία καθορίζονται να επιθυμούν κάτι. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχουν καταλάβει ότι, η σωτηρία και η ευτυχία περνούν από την ορθολογική αναδιάταξη της εσωτερικής τους ζωής και των συναισθηματικών επηρειών, αλλά αποφεύγοντάς τα, επινοούν θρησκευτικούς νόμους και ηθικές του καθήκοντος. Μέριμνά μας είναι να ψάχνουμε το αίτιο της ανθρώπινης συμπεριφοράς και όχι

Περισσότερα »

Η Φιλοσοφία ως τρόπος ζωής στην αρχαιότητα

   Κατά την αρχαιότητα έξι φιλοσοφικές σχολές ανέπτυξαν την φιλοσοφία ως τρόπο ζωής, ως υπαρξιακή στάση: ο πλατωνισμός, ο αριστοτελισμός, ο κυνισμός, ο σκεπτικισμός, ο στωικισμός και ο επικουρισμός. Οι φιλόσοφοι – ιδρυτές των παραπάνω σχολών θέλησαν να προτείνουν στην πράξη συγκεκριμένους τρόπους ζωής, τους οποίους ακολουθούσαν και οι ίδιοι. Ανέπτυξαν έτσι μία σύμπνοια μεταξύ φιλοσοφικού λόγου και φιλοσοφικής ζωής, απομακρυσμένοι από το πρότυπο του στοχαστή που ενδιαφέρεται για την καθαρή θεωρία. Ας τις δούμε ξεχωριστά. Οι πλατωνιστές εμπνεόμενοι από την σωκρατική παράδοση, χρησιμοποιούσαν τις ερωταποκρίσεις για να παρουσιάσουν τη διδασκαλία τους, επιδεικνύοντας ζωηρό ενδιαφέρον για συζήτηση. Διακατέχονταν από πολιτικές φιλοδοξίες, θέλοντας

Περισσότερα »

Η επιμέλεια εαυτού στον Michel Foucault

  Για τον Foucault η δημόσια σφαίρα είναι ο χώρος όπου κανονικοποιούνται τα υποκείμενα, τα οποία δυσκολεύονται να διαμορφώσουν τη ζωή τους σε βίο, καθώς οι προσπάθειές τους προσκρούουν στις κοινωνικές νόρμες. Η απαρχή εντοπίζεται στην κανονικοποίηση του σώματος ήδη από την παιδική ηλικία, μέσω του ελέγχου και του πειθαναγκασμού. Η δημόσια σφαίρα σημασιοδοτείται με αρνητικό πρόσημο, καθώς αποτελεί τόπο επιτήρησης και ελέγχου του υποκειμένου. Οι σκέψεις αυτές θα οδηγήσουν τον Foucault να νοηματοδοτήσει θετικά την ιδιωτική σφαίρα, όπου το υποκείμενο δεν ελέγχεται, έτσι ώστε να ορίζεται ως χώρος αντίστασης. Παρόλα αυτά, προς τη δύση της ζωής του, αμφέβαλλε γι’ αυτού του

Περισσότερα »
Scroll to Top